Pembangunan infrastruktur pengecasan kenderaan elektrik (EV) di Malaysia telah mencapai angka yang memberangsangkan, namun analisis mendalam menunjukkan bahawa isu sebenar mungkin bukan pada jumlah tetapi pada penggunaan dan pengagihan yang tidak seimbang.

Situasi Semasa

Menurut data terkini sehingga akhir 2024, jumlah kenderaan elektrik bateri (BEV) yang berdaftar di Malaysia mencecah 21,789 unit. Dalam tempoh yang sama, negara telah memasang sebanyak 3,354 unit pengecas awam (EVCB) di seluruh negara, dengan pecahan 956 unit pengecas pantas DC dan 2,398 unit pengecas AC biasa.

Secara purata, nisbah semasa adalah 6.5 BEV untuk setiap satu pengecas awam – satu angka yang pada zahirnya nampak mencukupi dan tidak menunjukkan tanda-tanda kesesakan kritikal.

Ketidakseimbangan Pengagihan

Walau bagaimanapun, analisis lanjut mendedahkan ketidakseimbangan yang ketara dalam pengagihan infrastruktur ini. Lembah Klang terus mendominasi dengan hampir 60% daripada jumlah keseluruhan pengecas, dengan Selangor dan Kuala Lumpur sahaja merekodkan 507 dan 386 unit masing-masing pada November 2023.

Sementara itu, negeri-negeri lain menunjukkan jurang yang jelas. Melaka dilaporkan mempunyai 118 unit pada Februari 2024, manakala Sabah hanya mempunyai sekitar 26 unit pengecas di 10 lokasi setakat Mei 2025.

Ini bukan sahaja menimbulkan kesukaran untuk perjalanan antara negeri, tetapi juga menghalang rakyat di kawasan kurang kemudahan daripada beralih kepada kenderaan elektrik.

Corak Pengecasan dan Implikasinya

Kajian corak penggunaan EV di Malaysia mendedahkan bahawa sekitar 60% pengguna EV lebih cenderung untuk mengecas kenderaan mereka di rumah, manakala hanya 29% yang kerap menggunakan kemudahan pengecasan awam.

Ini bermakna sebahagian besar keperluan tenaga untuk EV dipenuhi melalui pengecasan di kediaman, menjadikan pengecas awam penting terutamanya untuk perjalanan jarak jauh, penghuni pangsapuri yang tidak mempunyai kemudahan pengecasan peribadi, dan pengecasan semasa aktiviti luar.

Kadar Penggunaan Rendah: Cabaran Untuk Operator

Pengiraan anggaran menunjukkan bahawa dengan nisbah 6.5 BEV per pengecas dan majoriti pengecasan berlaku di rumah, setiap pengecas awam secara purata hanya mencatatkan 1.86 sesi pengecasan sehari.

Ini jauh di bawah penanda aras industri yang menunjukkan sebuah pengecas pantas DC 120kW memerlukan sekitar 6 jam penggunaan aktif setiap hari (bersamaan dengan 6 hingga 12 sesi pengecasan) untuk mencapai titik pulang modal dalam tempoh lima tahun.

Jurang ini menimbulkan persoalan tentang kemampanan operasi bagi operator titik pengecasan (CPO), terutamanya jika hanya bergantung pada hasil jualan tenaga semata-mata.

Bukan Sekadar Soal Kuantiti

Pakar industri automotif berpendapat bahawa isu utama grid pengecasan EV Malaysia bukan semata-mata soal jumlah secara keseluruhan, tetapi lebih kepada kadar penggunaan yang rendah berbanding keperluan ekonomi CPO, dan taburan yang tidak sekata.

Beberapa faktor yang menyumbang kepada kadar penggunaan rendah pengecas awam termasuk:

1. Kecenderungan majoriti pengguna EV mengecas di rumah
2. Populasi BEV keseluruhan yang masih di peringkat awal pertumbuhan
3. Taburan pengecas yang tidak optimum – ada kawasan yang berlebihan dan ada kawasan yang hampir tiada kemudahan
4. Perbezaan kos antara pengecasan awam dan pengecasan di rumah

Langkah Ke Hadapan

Industri dan penggubal dasar kini berdepan dengan cabaran untuk memastikan ekosistem pengecasan EV yang lebih mampan dan seimbang.

Mungkin CPO memerlukan insentif tambahan, atau pendekatan lebih strategik dalam pemasangan pengecas di kawasan yang betul-betul memerlukan. Kita juga perlu mencari cara untuk menggalakkan penggunaan pengecas awam sedia ada dengan lebih efisien.

Pembangunan infrastruktur pengecasan EV perlu diseimbangkan antara keperluan jangka pendek dan perancangan jangka panjang, dengan mempertimbangkan pertumbuhan masa hadapan pasaran EV sambil memastikan kemampanan operasi CPO dalam ekosistem semasa.

Penggubal dasar dijangka akan mengkaji semula strategi pembangunan infrastruktur pengecasan untuk memastikan ia dapat menyokong sasaran penggunaan EV negara dan pada masa yang sama kekal mampan dari segi ekonomi.